Köttur gefins – Vísindaleg nálgun á valferli og áhrif
Sástu hvað gerðist?
Í takt við aukinn áhuga almennings á dýravelferð og heimilisgæludýrum hefur hugtakiðköttur gefinsfengið aukna athygli. Fjöldi fólks skoðar daglega auglýsingar í von um að finna framtíðarfélaga – og þá gjaldfrjálst. Í hvað felst í því þegar einstaklingur ákveður að takakött gefinsog hver eru áhrifin bæði á köttinn og nýja eigandann? Visindalegar rannsóknir að gælueign geta bætt andlega dýra og sýna heilsu fólks. Sér í lagi kettir hafa sýnt fram á góð áhrif á stress og þunglyndi með félagsskap og reglulegri umhyggju. Þegar einstaklingur tekur viðkötti gefinseru oft mörg óvissuatriði í spilinu – aldur, heilbrigðisstaða og hegðunardynnamík eru óvissir þættir sem eiga að þurfa að skoða vandlega. Það er einnig að skoða hver beri ábyrgð fyrir læknisskoðun, bólusetningu og geldingu/ófrjósemi. Rannsókn frá American Animal Hospital Association sýnir að margir sem fákött gefinseru síður líkleg til að ráðfæra sig við dýralækni fyrstu mánuðina. Þetta getur haft áhrif á langtímaheilbrigði dýrsins.
Félagsleg áhrif og dýraverndarsjónarmið
Framboð áköttum gefinsendurspeglar oft þá félagslegu stöðu sem tiltekinn er samfélög eru í meðferð á óæskilegum eða yfirgefnum dýrum. Kattabúðir og dýrahjálparstofnanir víðsvegar um heiminn hafa lengi barist við það verkefni að finna heimili fyrir kettina sem þeim er skilað eða sem finnast á vergangi. Á Íslandi er eðlilegt að sjá auglýsingar “Köttur gefins– góð heimili leitað“ á samfélagsmiðlum og smáauglýsingasíðu. Þessi þróun kallar fram siðferðislegar spurningar: Eru fólki að losna við dýr til að komast hjá kostnaði? Eru þau sem bjóðaketti gefinsað tryggja velferð þeirra á nýja staðnum? Vísindamenn benda á að þegar gæludýr eru gefin frekar en sjaldan, þá dregur það ekki alltaf úr skuldbindingu nýrra eiginda – en það fyrirhöfn sem fólk leggur í að kynnast dýrinu áður en framkvæmd er tekin, skiptir kaupum. Að auki er að taka tillit til erfða og umhverfis þegar meta á framtíðarvelferð dýrsins. Ef kötturinn hefur alist upp við rangan meðhöndlun, getur það haft áhrif á hegðun og aðlögun að nýju heimili – jafnvel þótt hann hafi veriðgefins köttur.
Umhirða og ábyrgð – Að taka köttinn gefins á heimilinu
Að taka á mótikötti gefinskallar á sömu ábyrgð og með hvers kyns öðru gæludýri. Margir gera þau mistök að telja að þar sem dýrið hafi ekki verið keypt fyrir peninga, þá geri það að minna úr ábyrgðinni sem í kjölfarið fylgir. Jú, það er ekki raunin. Kettir þurfa reglulega heilsufarsathugun, bólusetningar, örmerkingu og aðlögun að heimilinu – ásamt öruggu umhverfi með örvun og ást. Lykilatriði er að tryggja að þekking og undirbúningur sé til staðar áður enköttur gefinser tekinn heim. Vísindavefir hafa sýnt að jákvæð samskipti dýra og manna eru gagnkvæm og styrkja félagsfærni barna sem næst upp með gæludýrum. Samt sem áður eru dæmi um að kettir sem gefnir eru í góðri trú lendi í endurteknum eigindaskiptum eða lendi jafnvel í vanrækslu vegna þess að tengslin hafa ekki myndast rétt í upphafi. Því skiptir miklu máli að fólk ljúki rannsókn um dýrið og nýi eigandinn gera sér ljóst hvað felst í að annastkött gefinsyfir langan tíma.
Hvernig er best að finna kött gefins?
Þegar leitað er aðkötti gefinser lykillinn að velja áreiðanlegar heimildir. Kettir sem auglýstir eru frá dýraathvörfum eða dýralækjum eru oft með skjalfestu heilsufarsferla og hafa verið skoðuð sýningar fyrir. Það eykur líkur á velheppnuðu ættleiðingarferli. Samfélagsvefir á borði við Facebook og vefir eins og Bland eða Kisan.is hafa margvísleg tilboð í boði – en ávallt skal treysta eigin dómgreind og leita upplýsinga áður en ákvörðun er tekin. Vissulega getur það verið freistandi að taka við sætum kettlingi sem ergefins, in kött er að spyrja: Af hverju hverju að fara? Er hann vanur öðrum dýrum? Er hann geldur? Þessir spurningar leggjast saman við mikilvæg þess að ákveða hvort þú getir sinnt dýrinu næstu 10–15 árin. Hjá petzeals.com bjóðum við upp á margvíslega fræðslu og vörur sem styðja við nýja katta – hvort sem þú hefur áhuga.kött gefinseða keypt hann nýtt. Markmiðið er alltaf það sama: Að skapa góð sambönd milli katta og byggð, á ábyrgð, virðingu og kærleika.